p.art

Witam wszystkich

Przeglądając polskie biblioteki cyfrowe w poszukiwaniu alternatywnych nazwisk dla Kirschniok, zwróciłem uwagę na brata zakonnego o imieniu Gabriel Kierśniok. Chociaż w zgromadzeniu de La Salle porzuca się imię chrzcielne, na podstawie dodatkowych danych miałem już kandydata z wcześniejszych poszukiwań. Z tym przypuszczeniem zwróciłem się do archiwum de La Salle w Wiedniu.
Zanim w zeszłym tygodniu otrzymałem odpowiedź, próbowałem zbadać inne źródła dotyczące Gabriela – zarówno dotyczące samej osoby, jak i zgromadzenia.
Odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenia i teraz chciałbym podzielić się tym wszystkim z wami. Felix jest kuzynem jezuity Teofila Kirschnioka.
Ze względu na jego losy można to również potraktować jako niewielkie uzupełnienie artykułu pana Paczyny pt. „Sławni Kirszniokowie”.

—————————————–

Brat Gabriel Alois Kirszniok (Felix Kirschniok)
Felix Kirschniok urodził się 30 maja 1879 roku w Blachówce (Blechowka) na Górnym Śląsku. Jego rodzicami byli Johann Kirschniok i Franziska z domu Schastok.
W młodym wieku wstąpił do Zgromadzenia Braci Szkół Chrześcijańskich (Braci Szkolnych, Lasalianów). Jego formacja zakonna była związana ze Strebersdorf pod Wiedniem. W 1895 roku został przyjęty do zakonu; w kolejnych latach odbywał formację i przygotowywał się do pracy nauczycielskiej. Jako imię zakonne przyjął Gabriel Alois.
W 1903 roku znalazł się w grupie pierwszych Braci Szkół Chrześcijańskich, którzy przybyli z Wiednia do Lwowa. Wraz z braćmi Otto Gończem i Robertem Paluchem należał do pionierów, którzy rozpoczęli działalność zgromadzenia na ziemiach polskich. Gabriel i Robert Paluch byli Ślązakami i po ukończeniu wiedeńskiego seminarium nauczycielskiego współtworzyli lwowską szkołę Braci Szkolnych. Placówka przy ul. Lelewela 9 miała charakter dwujęzyczny; obok języka polskiego używano również niemieckiego.
Gabriel pozostał związany ze Lwowem przez wiele lat. W czasie I wojny światowej działalność szkoły została przerwana. Po zakończeniu walk polsko-ukraińskich w 1918 roku Gabriel wrócił do szkoły i swoich uczniów. Wspomnienia opublikowane przez „Niedzielę” opisują również jego przejście przez zniszczony Lwów po walkach oraz spotkanie z byłymi uczniami walczącymi o miasto jako żołnierze i oficerowie.
W okresie plebiscytu na Górnym Śląsku Gabriel powrócił w rodzinne strony. Według wspomnień dotyczących historii Braci Szkolnych, on i brat Robert Paluch uczestniczyli w plebiscycie górnośląskim.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nastąpił kolejny etap działalności zgromadzenia. W 1922 roku przełożeni nabyli w Częstochowie dom przeznaczony do celów formacyjnych. Później Częstochowa stała się jednym z głównych ośrodków Braci Szkolnych w Polsce.
Gabriel Kirszniok związał się z Częstochową w późniejszym okresie. W „Katalogu kościołów i duchowieństwa Diecezji Częstochowskiej na rok 1939” figuruje jako Br. Gabriel Kierszniok, dyrektor domu Braci Szkół Chrześcijańskich przy ul. Pułaskiego 71 w Częstochowie.
Zachowane dokumenty archiwalne pozwoliły jednoznacznie utożsamić go z Felixem Kirschniokiem. W wyciągu z księgi personalnej Braci Szkół Chrześcijańskich pod imieniem zakonnym Br. Gabriel Alois podane jest nazwisko i imię chrzcielne Kirschniok Felix, wraz z datą urodzenia 30 maja 1879 roku w Blachówce oraz imionami rodziców Johann Kirschniok i Franziska Schastok.
Potwierdza to również dokument z 3 marca 1943 roku, wystawiony w Wiedniu, w którym wymieniono go jako „Br. Gabryel Alois, Felix Kirschniok”, dyrektora w Częstochowie.
Po zakończeniu II wojny światowej Gabriel związał się z Dusznikami-Zdrojem. W 1945 roku Bracia Szkolni przejęli tam szkołę i Dom Dziecka przeznaczony dla sierot wojennych. W nawiązaniu do tradycji lwowskiej szkołę nazwano „Orlęta”. Źródło opublikowane w „Niedzieli” przypisuje tę nazwę bezpośrednio bratu Gabrielowi, który w ten sposób nawiązał do historii lwowskiej placówki i jej uczniów.
Szkoła i Dom Dziecka „Orlęta” działały w latach 1945–1949. Po likwidacji placówki przez władze państwowe dalsze losy Gabriela nie są obecnie znane.
Pamięć o dusznickich „Orlętach” zachowała się do dziś. W 2005 roku przed dawnym budynkiem szkoły odsłonięto pamiątkowy obelisk ufundowany przez wychowanków. W 2014 roku, w 70. rocznicę powstania placówki, w Parku Zdrojowym odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą szkole i Domowi Dziecka „Orlęta”.
Po roku 1949 ślad po Bracie Gabrielu Aloisie Kirsznioku urywa się. Nie ustalono jeszcze jego dalszych miejsc pobytu ani daty i miejsca śmierci.
________________________________________

Źródła archiwalne
Archiwum Braci Szkół Chrześcijańskich (Lasalianów)
– wyciąg z księgi personalnej: Br. Gabriel Alois – Kirszniok Felix, ur. 30.05.1879 w Blachówce; rodzice: Johann Kirschniok i Franziska Schastok. (Link do Dropbox)
– dokument z 03.03.1943 r.: „Br. Gabryel Alois, Felix Kirschniok”, dyrektor w Częstochowie. (Link do Dropbox)

Katalog kościołów i duchowieństwa Diecezji Częstochowskiej na rok 1939, Śląska Biblioteka Cyfrowa – wpis dotyczący Br. Gabriela Kiersznioka, dyrektora domu Braci Szkół Chrześcijańskich w Częstochowie, ul. Pułaskiego 71. (https://www.dropbox.com/scl/fi/s0q5f3awc9d57uwo85awo/Felix-Br.-Gabriel-Kirschniok-Verzeichnis-geistlicher-Einrichtungen-in-Tschenstochau-1939.jpg?rlkey=obu29y0331ctetf9bygqe8l2a&st=oj6i2l6p&dl=0) sbc.org.pl

Opracowania i źródła dotyczące historii Braci Szkolnych
Stanisław Romuald Rybicki FSC, „Złoty jubileusz Braci Szkolnych”, Niedziela Ogólnopolska 12/2003. Artykuł wymienia Gabriela Kirschnioka jako jednego z trzech pionierów sprowadzonych z Wiednia do Lwowa w 1903 roku. Opisuje również jego pobyt we Lwowie podczas walk 1918 roku oraz podaje, że w 1945 roku, po przejęciu przez Braci szkoły i Domu Dziecka w Dusznikach-Zdroju, Gabriel nadał placówce nazwę „Orlęta”.
Niedziela – „Złoty jubileusz Braci Szkolnych”

Artur Skoczek, „Jubileusz Braci Szkolnych”!”, Niedziela lubelska 44/2003. Ogólny artykuł jubileuszowy
Niedziela – „Jubileusz Braci Szkolnych”

Stanisław Romuald Rybicki FSC, „‘Vivat’ szkoła Jana de la Salle!”, Niedziela Ogólnopolska 25/2003. Artykuł przedstawia Gabriela Kirschnioka i Roberta Palucha jako Ślązaków, którzy po ukończeniu wiedeńskiego seminarium nauczycielskiego współtworzyli szkołę Braci Szkolnych we Lwowie; wspomina również ich udział w plebiscycie na Górnym Śląsku oraz rozwój działalności zgromadzenia w Częstochowie.
Niedziela – „Vivat szkoła Jana de la Salle!”

„Powołanie: nauczyciel chrześcijański”, Niedziela Ogólnopolska 02/2010. Wywiad przeprowadzony przez ks. inf. Ireneusza Skubisia z br. Wojciechem Golonką FSC. Niedziela – „Powołanie: nauczyciel chrześcijański”

Wien Geschichte Wiki, „Schulbrüder” – ogólne informacje dotyczące historii Braci Szkolnych w Wiedniu i ich działalności w Strebersdorf.
Wien Geschichte Wiki – Schulbrüder

Anna Pękala, „SYSTEM PEDAGOGICZNY JANA CHRZCICIELA DE LA SALLE”, Artykuł 1997 (PDF)
theo-logos.pl

Duszniki-Zdrój – „Orlęta”
Odkrywcza Turystyka, „Aleja Dusznickich Orląt w Dusznikach-Zdroju” – informacje o działalności Braci Szkolnych w Dusznikach-Zdroju w latach 1945–1949 oraz o tablicy pamiątkowej odsłoniętej w 2014 roku, w 70. rocznicę powstania szkoły i Domu Dziecka „Orlęta”.
Odkrywcza Turystyka – Aleja Dusznickich Orląt

Kresy.org.pl – dokumentacja miejsca pamięci „Orlęta” w Dusznikach-Zdroju – źródło dotyczące pamiątkowego obelisku odsłoniętego w 2005 roku przed dawną szkołą.
Kresy – dokumentacja „Orląt” w Dusznikach-Zdroju

Historia Zakładu „Orlęta” w Dusznikach-Zdroju – informacje o działalności szkoły i domu dziecka w latach 1945–1949 oraz o jej likwidacji.
Dom Wczasów Dziecięcych w Dusznikach-Zdroju

Janina Siwkowska, „Orlęta Śląskie”, Dziś i Jutro 08/1947 Str. 6, (PDF)
pbc.gda.pl

——————————————

Mam przede wszystkim nadzieję, że poprawnie zacytowałem polskie źródła. Jeśli tak nie jest, oczywiście będę wdzięczny za uwagi.

Życzę wszystkim miłej niedzieli.
Pozdrawiam serdecznie
Arthur

Dzekuje za odpowiedz. To brzmi bardzo pewnie.
Widzial Pan jakies dokumenty albo wpisy?
______________________________________________________

Thomas Kirschniok
Moim zdaniem to ten sam Thomas jak i syn od Franza z Wieszowy.

Felicja Kirschniok podawala na USC w Zabrzu zgon od Ewy i Augusta.
Moze sie pomylila jezeli hodzi o Imie Matki i podala raz Rosalie przy zgonie Ewy a raz Anna przy zgonie Augusta.
Zona od Augusta miala na imie Anna z.d. Pawlitzek. Zamiast matke podala zone (?).

Mozliwe ze Matthäus Kirschniok, ktorego syn Joseph mial slub w Bytomiu, tez byl synem Thomasa. Od Rzuchow na Gotartowice to 20 Kilometrow.
… albo syn Josepha, Belk tez nie daleko 🙂

Niestety nie mam nic dokladnego do Thomasa.

… i ostatni:

Dzien Dobry

W Zalaczniku wycinek ksiazki od pana Josefa Knossalla (Geschichte der Stadt Hindenburg O/S) dotyczacy Paula Kirschnioka.

Niestety nic sie nie dowiedzialem. Fragment zajmoje sie ogolnie z czasem miedzy 1770 i 1820.

Arthur

Dobry Wieczor

Tez z mojej strony dzekuje bardzo za fotografie wpisow dzieci Franza Kirschnioka!

—————————————————————-

Znalazlem Piotra Kirschnioka w Dorotheendorf:

Ksiega chrztow:
– Martwa corka (Nr. 21)
– Syn Joseph Hyacinth (Nr. 7)

Ksiega zgonow:
– Martwa corka (Nr. 15)

Ksiegi chrztow przegladalem od 1784 do ok. 1805. Koncentrowalem sie na nazwisko ojca. Tylko nie raz wpadli mi chrzestni w oko. Ostatni wpis widzialem w roku 1790.
W tym roku tez umarl Mathias von Wilczek. Moze z tego powodu sie posada Piotra zmienila albo umarl tez.

Inne wpisy:
– TP Peter Kirschinok (Nr. 7)
– TP Hedwig Kirschniok (Nr. 28)

W Zabrzu zyl tez mysliwy Paul Kirschniok. Ksiazka jest tylko w fragmentach dostepna. Ale wyglada na to ze chodzi to w okolo roku 1792 (szukac „Johann Gans”).
Ksiazke zamowilem na PDF, bedzie ale 2-3 tygodni trwac.

————————————————————

Juz nie tak wazne, ale dla zupelnosci:

– TP Eva Kirschniok (ostatni wpis)

Arthur

Dobry Wieczor

Prosze o ocene wnioska:
W Miechowicach byl 1844 slub miedzy Franzem K. i Carolina Kortyka.
Niby urodzil sie w Miechowicach, okolo 1920 ale go nie znalazlem.

Link: familysearch: Nr. 16

W tabliczce „Christian Kirschniok” jest Syn Franz, urodzony w Philippsdorf (19.10.1820).
Na to tez wyglada ze Christian pozniej mieszkal na Miechowicach.
Jest Mozliwosc ze to ten sam Franz, ktory w chwili wesela tez „tylko” tam mieszkal (?).

Niestety nic nowego z mojej strony z tematu wczesniejszych zdarzen…

Arthur

Dzien dobry!

Jak pani Gabriella pisala, mam Kirschniokow w drzewie. Sa to Kirschnioki z Miechowic. Widze ze pan Paczyna juz wiecej informacji dodal jak mi by bylo byc mozliwe.

Dziekuje za zalaczniki.
Przypuszczam ze Franz Kirschniok z Miechowic to syn Johanna urodzony w roku 1788. Ale zeby to utwierdzic potrzeba dokumentow.
Wieki w ksiegach parafialnych (malzenstwa i zgony) nie sa bardzo dokladne.
Wiem ze zona od Franza z Stolarzowic miala na imie Franzisca. W odpisach z Reptow ale zmarl Franz przed rokiem 1818. Jak by to byl ten sam Franz jak w Miechowicach, to mozliwe ze odpis jest bledny i sadzi o jego zonie.

By ale tez mialo wiecej sensu. Franz z Miechowitz wyszedl za Caroline Lukasczyk jak miala nie cale 17 lat. Mysle ze rodzice w tamtych czasach corke tak mlodo tylko by „oddali” do kogos kto ma juz troche ustawione zycie.

Informacje ze to ten sam Franz sprobowalem w ten sposob:
http://mflworld.com/#mfl-world
To znaczy nie moge udowodnicm Musze wierzyc albo nie 🙂

Przepraszam za bledny polski!
Arthur