Jaszczomb

Odwiedziłem Bibliotekę Śląską, żeby zapoznać się z wspominaną monografią Urbanowic Ludwika Musioła. Jest ona dostępna cyfrowo, po założeniu konta w systemie BS. Niestety, monografia nie przyniosła żadnych nowych informacji. Była jednak na tyle dobrym materiałem, że wypożyczyłem monografię Bierunia pióra Musioła.
Niespodziewanie, pełen sukces: Musioł pisze, że w 1679 roku umiera Gaweł Noras, wójt na Kopcu, którego synowie zostają wolnymi młynarzami w okolicy. Pasuje to idealnie do ustalonej jak na razie wersji wydarzeń. Niestety, Musioł nie podaje źródła tych informacji, co trochę utrudnia ewentualne kontynuowanie śledztwa. Szczególnie, że w powojennych pracach ma przykry zwyczaj całkowitego spolszczania imion… Gaweł równie dobrze mógł być Havelem. Tak czy owak, wydaje się, że mogę z dużą dozą pewności cofnąć genealogię do 1679 roku, tym samym ustalając listę najdawniejszych przodków na Gaweł Noras z Kopca-> Bartek Noras z Jaroszowic -> Walenty Noras z Jaroszowic. Niejakim problemem było dla mnie, dlaczego Bartek określony byłby „aus Pohlen” w dokumencie jego syna – dopóki nie zorientowałem się, że „Pohlen” może w tamtym czasie oznaczać również Imielin i Chełm Śląski. Zaczynam się też zastanawiać nad ewentualnym prześledzeniem historii młynarzy Norasów z Ławek… ale potrzebuję kilka dni odpoczynku.
Jeśli ktoś jest zainteresowany, zrobiłem kilka fotografii spisów mieszkańców Urbanowic, które podaje Musioł w monografii, którymi chętnie się podzielę. Mogę także wrzucić zdjęcia spisów mieszczan Bierunia z różnych lat, podawane w monografii Musioła oraz w monografii z 2007 roku.

Udało mi się nieco zanurkować w sprawę tajemniczego Stanisława Noras i niewiadomej Katarzyny – jego żony. Kilka spraw się wyjaśniło, ale nadal daleko mi do odkrycia, kto jest kim.

Po pierwsze: Paweł Noras, mąż Katarzyny Buli i Stanisław Noras, mąż Katarzyny Stachoń, to bracia. Całkiem przypadkiem natrafiłem na rekord dotyczący śmierci ich matki, który wymienia ich jako spadkobierców.
Po drugie: Katarzyna Bula to tak naprawdę Katarzyna Loska – Bula to nazwisko po pierwszym mężu, Klemensie Bula.
Po trzecie: Ojciec Katarzyny Loska występował pod dwoma nazwiskami – Loska vel Stachoń. W takim razie do jednej osoby odnoszą się cztery nazwiska: Noras, Loska, Bula i Stachoń.
Po czwarte: występuje niemały chaos w imionach. Paweł Noras w jednym z rekordów nagle staje się Adamem, a w innym miejscu Franzem. Sytuacji nie ułatwia obecność Stanisława Noras z Bojszów, który tak naprawdę wcale nie jest Norasem, bo jego ojciec nosi nazwisko Knopek.

Największym problemem jest dla mnie zrozumienie, dlaczego w pewnym momencie Katarzyna Bula zaczyna występować jako żona Stanisława, jeszcze za życia Pawła. Nie wydaje mi się to zwykłym błędem – jest w tym zbyt duża konsekwencja. Najbardziej prawdopodobnym wydaje mi się, że Katarzyna Stachoń zmarła, po czym Stanisław poślubił Katarzynę Bulę, niespokrewnioną ze swoją bratową, pochodzącą spoza parafii Bieruń. Niestety – nie umiem znaleźć żadnego śladu śmierci Katarzyny Stachoń.

Niemniej, dzięki temu śledztwu znacznie powiększyłem swoje drzewo genealogiczne.

Grażyno,
Moja mapa okolic Bierunia z początku XX wieku również nie zawiera miejscowości Kalkberg, na Ścierniach jednak rzeczywiście zaznaczone są kamieniołomy lub doły do kopania kamieni.
Cieszę się, że zajmuje się Pani indeksacją ksiąg – również zacząłem to robić, planując wykorzystać je w pracy magisterskiej. Jeśli chciała by Pani połączyć efekty pracy, to proszę dać znać.

Andrzeju, załączam jeden z dokumentów z 1779 roku, które znajdują się w tych aktach. Załączam też późniejszą notatkę, z 1835 roku, w którym też wzmiankowany jest dokument datowany na 1.01.1707. Nie odczytałem jeszcze treści tych stron, ale wzmiankowana jest też data 18.2.1662 – być może inny dokument?

Pani Aniu,
Nie, ten spis dotyczy tylko Bierunia Starego i Kopca.
Pozdrawiam

Grażyno, dziękuję za odpowiedź.
Rzeczywiście, rozważałem możliwość, że zachodzą jakieś pomyłki personalne. Ta hipoteza ma jednak też swoje słabości – jeśli Katarzyna Bula/Stachoń urodziłaby się faktycznie ok. 1819, jak wskazuje akt ślubu z 1836, to w momencie narodzin Jakuba Noras, dziadka mojego pradziadka, tzn. w 1864 roku, miałaby ona 45 lat – co na owe czasy wydaje mi się bardzo późnym wiekiem na urodzenie dziecka, choć nie jest absolutnie decydujące.
Znalazłem też alternatywną kandydatkę: Katarzynę Bula urodzoną w 1835. Ta linia rozumowania upada jednak wobec zapisu z 1850.
Zauważyłem też, że zapisy dot. urodzeń dzieci Stanisława Noras z Katarzyną Bula i z Katarzyną Stachoń następują równolegle. Np Katarzyna Stachoń rodzi 18 sierpnia 1854 Walentego Noras, a już 27 sierpnia 1855 Katarzyna Bula rodzin Michała Noras. Jeśli obie Katarzyny są tożsame, to znowu wydaje mi się to nieco naginaniem praw biologii.
Dodatkowo, zauważyłem pewną zależność dotyczącą samego Stanisława Noras: we wpisach z Katarzyną Stachoń opisany jest jako Hausler, natomiast z Katarzyną Bula jest Gartner lub Scholze
Zdecydowanie mamy tutaj do czynienia z jakąś zawiłością
Pozdrawiam, Marcin Noras

Dzięki uzyskaniu z USC w Bieruniu kopii aktu urodzenia swojego pra-pradziadka Karola Noras udało mi się w końcu znacznie rozbudować męską linię swojego drzewa genealogicznego.
Tutaj natrafiłem na kolejną pułapkę: Stanisław Noras oraz Katarzyna Bula, dziadkowie Karola, nie figurują w księdze małżeństw. Ślub musiał mieć miejsce, ponieważ ich dzieci są rejestrowane w księgach jako legalne, jednak nigdzie nie mogę znaleźć jego śladu. Musiał on mieć miejsce przed 1855 rokiem, gdyż wtedy rodzi się pierwsze ich dziecko, które odnalazłem – Michael Noras. W tym czasie Stanisław Noras jest opisany w księdze jako Sołtys z Jaroszowic.
Sytuację komplikuję też obecność innego Stanisława Noras, urodzonego w podobnym czasie, żonatego z Katarzyną Stachoń (ślub odnalazłem bodaj w 1836 roku). Obie pary żyją i mają dzieci w podobnym czasie, przez co niektóre internetowe bazy danych traktują je jako jedną rodzinę.
Dzięki temu jednemu dokumentowi w moim drzewie pojawiły się nazwiska: Miernik, Długai, Bula, Massalski i Zaremba.
Co do tego ostatniego nazwiska również mam trudności z odnalezieniem jej w księdze urodzeń. Wg. zapisu ze ślubu Anna Zaremba powinna urodzić się ok 1820 roku, jednak w tamtejszej księdze odnalazłem tylko Joannę Zarembę – czy te imiona były wówczas używane zamiennie?

Andrzeju, bardzo dziękuję za wyczerpującą i ciekawą odpowiedź.
Dowiedziałem się nieco na temat Barańca – było to wolne sołectwo, a rodzina Losson/Łosoń/Osson była jej sołtysami. Zastanawiam się w jaki sposób w tutejszych realiach dochodziło do nadania takiego statusu wolnego sołectwa, i czy mógł po tym pozostać jakiś ślad w archiwach.