Gabriele Mühlenhoff
Odpowiedzi forum utworzone
-
AutorWpisy
-
Gabriele Mühlenhoff
UżytkownikProsze dokladniej czytac, moja wypowiedz byla „niby dobrowolnie”!
Te „aliasy”, ktore w spisach z Sadowa, Kamienia i Zyglina sa wyzej podane, odnosza sie wylacznie do zjawiska, ze posiadlosci albo gospodarstwa nazywano nazwiskiem pierwotnego posiadacza. Nie ma innych powodow do uzywania „aliasow”, „vel”, „seu” albo „vulgo” w 18 i 19 wieku na wsiach. Znaczenie mialo to zjawisko tylko w danej parafii m.i. dla lepszego rozroznienia osob z tym samym nazwiskiem. To jest definicja przydankow w tym okresie i trzeba to generalizowac a nie rozmaite przyczyny i sposoby zmiany nazwiska przyjmowac. „Baza aliasow” jest moim zdaniem niepotrzebna. Te nazwiska znajdujemy w „Zasoby” / „Indeksy” albo „Wykazy mieszkancow”. Dla nas genealogow byloby wazne, gdyby nasi przodkowie z tymi przydankami sie gdzies indziej osiedlali ale nikt nie uzwal przydanka poza swoja parafia. Oprocz tego to zjawisko pod koniec 19 wieku zaniklo. Inna sprawa jest, ze proboszcz przy wpisach do ksiag nie zawsze konsekwentnie uzywal nazwisko z przydankiem dla danej osoby.UżytkownikChce wyjasnic, ze nasi przodkowie wcale nie niby dobrowolnie „zmieniali lub używali wiele nazwisk”, jak Krzysztof Bulla pisze. To zjawisko mialo bardzo realne tlo. Dalej cytuje: Josef Knosala, Parafja Radzionkowska i jej dawniejsze i dzisiejsze stosunki, Katowice 1926, s. 16. To jest narazie jedyny dowod w jezyku polskim, ktory na szybko znalazlam. Po niemiecku nazywa sie to zjawisko „Genanntname” albo „Vulgoname” i bylo dosc powszechne nie tylko na Slasku. Glownie chodzilo o nazwe gospodarstwa niekiedy tez tylko domu, ktore bylo nazwisku wlasciciela albo jego rodzinie z „alias”, „vulgo”, „seu”, „vel” dodawane. Ten problem jest dosc obszerny, moze da sie cos wiecej po polsku w literaturze do niego znalesc.
„Jak długo trwały dawne stosunki panował tutaj w okolicy a szczególnie w
naszej parafji zwyczaj, że poszczególne posiadłości względnie gospodarstwa
oznaczano zawsze nazwiskiem rodzimem pierwotnego posiadacza. I chociaż
nowy właściciel z zupełnie innem nazwiskiem gospodarstwo przejął, to jednak
tubylcy nazywali to gospodarstwo nazwiskiem pierwotnego posiadacza, w
którego rodzinie gospodarstwo to dziedziczył jeden po drugim. Teraz obcy
osiedlali się w wiosce; ci zaś nie znali nazwisk pierwotnych właścicieli i
oznaczali gospodarstwa nazwiskami posiadaczy współczesnych. Wskutek tego
tubylcy oznaczali gospodarstwa nazwiskami pierwotnych posiedziecieli,
podczas gdy obcy imigranci oznaczali gospodarstwa nazwiskiem
współczesnego posiadacza. Powstały nazwiska podwójne, które na pierwszy
rzut oka wydawają się nieco niezwykłemi. W Radzionkowie zachodzą
następujące nazwiska:
Tobór v, Raslek (1790), Sadłów v, Tayer, Wilk v. Reder. Nowak v. Kuna.
Grunt v. Tobór, Bubola v. Cebula, Kuś v. Miś. Hart v. Frei. Litera v, nie ma
jednakowoż znaczenia niemieckiego oznaczenia szlachectwa „von” jak może
niejeden przypuszcza, lecz znaczy „vulgo”, t. i. „ogólnie nazywany”. Dzisiaj
ten stary zwyczaj zupełnie zanikł, dzisiaj oznacza się poszczególne
gospodarstwa nazwiskiem każdorazowego właściciela. Pozostały atoli liczne t.
zn. przydanki.”UżytkownikTrudno, bez miejscowosci nic w Niemczech nie znajde. Tu link do biblioteki slaskiej z Adressbuch für Beuthen za rok 1910, gdzie chyba Pana pradziadek, dziadek i wojek sa podani:
UżytkownikSzyb to po niemiecku Schacht, wiec chodzi o „Kaniaschacht”, Panie Walaszek? Zna Pan ksiazke „Dzielnice Bytomia na starych fotografiach, pocztowkach i planach” po red. Jana Drabiny, Bytom 1998. Na stronach 35 do 40 sa fotografie z Lagiewnik / Hohenlinde m.i. pocztowka i zdjecie kopalni Redensblickschächte z poczatku 20 w. Jakosc odbitek jest zla.
W Staatsbibliothek w Monachium przegladalam starsza niemiecka literature o gornoslaskim gornictwie. Nie natrafilam jeszcze na glownego inzyniera Kanie (Alfons Perlick, Oberschlesische Berg- und Hüttenleute: Lebensbilder aus dem oberschlesischen Industrierevier, Kitzingen 1953, tez go nie zna). Wie Pan cos wiecej o nim n.p gdzie mieszkal?
-
AutorWpisy