apgr

Syn chałupnika i robotnik Matthias Matuschek, ur. 20.02.1878 w Lonschnik, Kreis Neustadt, katolik, syn Franza i Julianny z d. Walczyk zamieszkałych w Lonschnik,

5 lutego 1907 roku w Klein Strehlitz

pojął za żonę córkę zagrodnika Anastazję (Anastasia) Uliczka, ur. 15.04.1882 w Schiegau (Scigów) Kreis Neustadt, zamieszkałą w Schiegau, wyznania katolickiego, córkę Franza i Kathariny Wittek zamieszkałych w Schiegau.

Świadkowie w urzędzie stanu cywilnego w Klein Strehlitz: chałupnik Franz Glinka (lat 43) zam. w Lonschnik i górnik Franz Matuschek (25 lat) zam. w Bismarckhütte.

Źrodło: USC Klein Strehlitz 2/1907.

Pozdrawiam,

Adam Peter

• Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 week, 3 days temu przez apgr.

Aber gerne, Herr Bullenda.

Stefanie,

cieszę się, że moje informacje przyczyniły się w pewny sposób do pogłębienia wiedzy o historii rodzinnej.

Jeśli chodzi o Twoje pytania:

1). Tak jak piszesz, w księdze robocizn przy każdym gospodarzu podawano wymiar niektórych powinności pańszczyźnianych, jak na przykład wymiar robocizny. Powinności pańszczyźniane, obok czynszów tzn.podatków gruntowych, obejmowały bowiem więcej świadczeń na rzecz pana stanowego, niż tylko robocizna. Do pańszczyzny należało np. oddawanie w naturze tzw. kur podymnych jako kontrybucję za serwituty leśne, oddawanie kur, gęsi i jaj w naturze lub w pieniądzu, zbieranie szyszek, oddawanie kontrybucji w zbożu, także pewnej ilość przędzy liczonej w tzw. sztukach, dziesięcina z chmielu i miodu, tzw. fury winne w przypadku tzw. wolnych sołtysów, polowanie na młode wilczęta we wtorek po Zielonych świątkach, szarwark i wiele innych powinności.

Spis wszystkich powinności zobowiązujących poszczególne posiadłości w wioskach kameralnych Wolnego Państwa Stanowego Pszczyny znajdziesz w urbarzach, np w tym z 1702-1736 r., szczególnie w tzw. Regulach Generalnych [regulae generales] – zob. tamże, s. 363-369.

Oczywiście, pańszczyzna feudalna była pewnym rodzajem umowy pomiędzy stronami: posiadacz gospodarstwa jako poddany, pan gruntowy jako właściciel tego gospodarstwa – stąd też pan gruntowy był zobowiązany m.in. do remontu domostw poddanych (dostarczania drewna na ten cel), do pozwolenia gospodarzom na zaopatrzenie się w drewno na opał oraz w ściółkę leśną do celów gospodarczych i hodowli, jak też do oddania do wypasu bydła pewnych polan leśnych w pobliżu wiosek. Oczywiście jak i jedna, tak i druga strona starała się wypełniać swoje zobowiązania po najniższej linii oporu…

W konkretnym wypadu chałupników Tatoy znaczy to, że Twój przodek był chałupnikiem dwudniówkowym, zobowiązanym do przepracowania „pieszo” [to znaczy bez użycia zaprzęgu] 2 dni w tygodniu (on sam lub ktoś z jego bezpośredniej rodziny). Powinności pańszczyźniane obowiązywały bowiem nie tyle konkretnych osób, ile posiadłości, na których gospodarzyli.

2). Niestety w księgach robocizn nie ma aliasów przy rodzinie Tatoy. Wiadomo tylko, że Luca Tatoy gospodarzył do roku 1790, w którym to roku objął gospodarstwo Kuba Tatoy. Tenże przekazał posiadłość w roku 1831 Pawłowi Tatoy, który posiadał ją do ostatniego roku, z którego mamy księgi robocizn, tzn. do 1848. Do tego roku nie zmienił się wymiar jego robocizny – dwa dni w tygodniu. W 1848 zaznaczono wysokość renty rocznej, którą miał płacić po uwłaszczeniu: Paul Tatoy – 1 Thaler 20 Silbergroschen. Czy ta renta była aktualna w momencie uwłaszczenia i także po nim – to już trzeba sprawdzić w dokumentach uwłaszczeniowych.

Jeśli chodzi o ten alias Nowok to radzę sięgnąć do kościelnych ksiąg metrykalnych, tam napewno wyjaśni się ta sprawa. Oba źródła uzupełniają się wzajemnie.

Pozdrawiam serdecznie i życzę powodzenia w dalszych poszukiwaniach.

Adam

Stefanie,

Przesyłam kopie stron 240-241 z książki o Stellenbesitzer dot. Smardzowic. Powodzenia w poszukiwaniach!

Adam

Książki te są dostępne i można je kupić w Archiwum Archidiecezji Katowickiej oraz w MDK w Kostuchnie.
Pozdrawiam

Adam

Dzień dobry.
Mam z Podlesia (Kostuchny) i Piotrowic rodzinę SZARY – wielu przedstawicieli. Także rodzinę STULLA. Od 18 wieku.
Jeśli interesuje, proszę podać kogo Pan szuka.

Pozdrawiam

Adam Peter

Rado wrote:

Pflegesohn (przybrany syn) zmarłego (tu słowo, którego nie potrafię odczytać)

Pflegesohn des verstorbenen Majoratsherrn Grafen Mirashefski…

AP

Pyjter wrote:

I ostatni zapis:

2 lutego
Pater Laurentio Goldstein, tutejszy kapelan ochrzcił chłopca którego 30 stycznia o godz. 6 wieczór urodziła Waltherowi Godfridowi Lamentz (?) z wioski Chechlau , religii katolickiej, jego zona Rozallia z domu Splersz (?). Nadano mu imiona Johan Godlib Ernest. Świadkami chrztu byli gajowy Anton Kros, pasterz Johan Krause i pasterka Anna Susana Josephin. Wszyscy z Chechlau.
Należy zaznaczyć ze imiona podałem w takiej formie jaka stosował Pater Laurentio (np. Godfrid zamiast prawidłowego Gottfried). Podobnie z niepoprawnymi gramatycznie określeniami zawodów. Johan Krause w innym akcie określany jest jako gajowy ale możliwe ze pełnił dwie funkcje przy dworze.

Transkrypcja tekstu:

Die 2. Februari Ist von P. Laurentio Goldstein hiesigen Capellan aus dem Dorfe Chechlau von Vatter Godfrid Laurentz Scheuerwährter un[d] katholisch[er] Relligion von seinem Weibe gebohr. Rozallia Spiersz d[ie] 30. Januari, um 6 Uhr Abends gebohrnes Knäblein getauft und diesem der Nahme Johan[n] Godlib Ernest beÿgefüget worden. Tauf Zeigen waren Anton Kros[,] Jäger, Johan[n] Krause[,] Schafer und Anna Susan[n]a Josephin[,] eine Schafferin. Alle von Chechlau.

Proszę zwróci uwagę na zapisane w tym akcie funkcje/zawody:

ojciec Godfrid Laurentz to Scheuerwärter – dzisiaj trudno jest przetłumaczyć jednoznacznie te słowo na język polski, ponieważ obejmuje wiele funkcji, dosłownie znaczy zarządca śpichlerza (Scheuer – mittelhochdeutsch siure, tj. Scheune) – Mitarbeiter der Gutsverwaltung mit der Aufsichtsfunktion bei der Einlagerung der gutseigenen Ernteerzeugnisse. Eine weitere Aufgabe war auch die Eingangskontrolle bei der Anlieferung der Getreide- und sonstigen Feldfruchmengen, zu der die abhängigen Robotbauern gegenüber der Gutsherrschaft verpflichtet waren. Weiter oblag ihm die Mengenüberwachung bei der Auslieferung an Mühlen, Brennereien, Großhändler, etc. Er war auch verpflichtet, den Brandschutz im Allgemeinen zu organisieren und die Behausungen, allem voran die Scheunen und andere Wirtschaftsgebäude mit Werkzeugen und Gegenständen auszustatten, die im Brandfall zum Feuerlöschen benötigt wurden (Pracownik administracji majątkowej pełniący funkcję dozoru przy magazynowaniu własnych płodów żniwnych majątku ziemskiego. Jego zadaniem była kontrola odbiorcza przy dostawie zboża i innych upraw polowych, do której zobowiązani byli chłopi podlegający robociźnie względem właściciela dóbr ziemskich. Do jego obowiązków należało również monitorowanie ilości wydawanych płodów ziemnych do młynów, gorzelni, hurtowni, itp. Był on zobowiązany do zorganizowania ogólnej ochrony przeciwpożarowej oraz do wyposażenie domostw, przede wszystkim stodół i innych budynków gospodarczych, w narzędzia i przedmioty potrzebne do gaszenia pożaru.)

Co do tłumaczenia Jäger proponuję pozostać najpierw przy pierwszej i głównej konotacji, którą jest myśliwy. W większości opracowań historycznych niemieckie określenie Waldheger tłumaczy się jako gajowy. Niezbyt się z tym zgadzam, ponieważ gajowy bardziej pasuje do niemieckiego Jägerknecht/Forstknecht, będący personelem pośrednim i podległym myśliwym/leśnikom. A Waldheger to pracownik lasu na najniższym szczeblu, stróż lasu (niem. hegen znaczy chronić coś, dbać o coś.

Serdecznie pozdrawiam,

Adam Peter