Krzysztof Bulla

Postanowiłem stworzyć odrębny temat, aby odpowiedzieć Panu Janek1959 na temat obywatelstwa w okresie formowania się II RP. Nie chciałem bardziej już mieszać w tym wątku, który dotyczy Volkslisty i spraw z nią związanych, dlatego zapraszam Pana do wątku Obywatelstwo polskie/niemieckie w okresie międzywojennym na Górnym Śląsku, gdzie udzieliłem mam nadzieje wyczerpującej odpowiedzi W związku z tym polecam aby dalszą dyskusje na temat obywatelstwa polskiego/niemieckiego w II RP prowadzić właśnie w tym wątku do którego odsyłam.

Zauważyłem także, że Pan Joachim Walenzyk postanowił stworzyć temat poświęcony Tragedii Górnośląskiej. Myślę, że to dobre miejsce aby porozmawiać na temat tych smutnych wydarzeń, zatem jeżeli Pan Joachim nie ma nic przeciwko to proponowałbym, aby tam przenieść ewentualną dalszą rozmowę jaka rozpoczęła się w tym wątku. Zwłaszcza zachęcam Pana Jana Lubosa, aby przestawił tam swoje przemyślenia, wnioski czy jakieś przydatne informacje na ten temat, o ile ma on jeszcze ochotę z nami dyskutować na ten temat. Nadal zachęcam Pana także do odpowiedzi na pytania jakie zadałem Panu w tym wątku dotyczące materiałów przechowywanych w IPN Katowice, o których Pan wspominał.

W tym wątku pojawił się także problem dotyczący słuszności używania pojęć Opolszczyzna i Śląsk Opolski. Nie dotyczą one Volkslisty zatem postanowiłem przenieść dyskusje na ten temat do wątku Górny Śląsk – pojęcie, granice, historia, w którym już była poruszana ta tematyka. Zachęcam zatem do prowadzenia dalszej dyskusji na ten temat właśnie w tym wątku.

Myślę, że taki podział tematów trochę uporządkuje pewien chaos, który tutaj powstał. Ten temat zostawmy już zatem wyłącznie rozważaniom na temat Volkslisty i weryfikacji narodowościowej. Wobec tego ja w swoim poście odniosę się jeszcze tylko do uwag dotyczących terminologii dotyczącej państwowości polskiej, gdyż jest to bezpośrednio związane z przepisami dotyczącymi weryfikacji narodowościowej po II wojnie światowej. Otóż chce zaznaczyć, iż użycie przeze mnie określenia Ziemie Odzyskane podyktowane było materiałem źródłowym na jakim się opierałem. Od razu na wstępie zaznaczę, że także nie jestem zwolennikiem tego pojęcia i na co dzień go nie używam Chciałbym zauważyć, iż w swoich jakże długich postach wielokrotnie powoływałem się na ustawy i dekrety z lat 40 i 50 XX wieku. Wówczas takie pojęcie funkcjonowało i miało pewne określone prawnie znaczenie. Ma to istotne znaczenie aby rozróżniać jak ówczesny ustawodawca regulował stan prawny na ziemiach, które określał jako Ziemie Odzyskane, a jak stan prawny wyglądał na innych ziemiach. Jeżeli zatem przywołuje treść jakiegoś przepisu to nie mogę cenzurować określonych pojęć, tylko dlatego że mi się nie podobają. Próby udawania, że takie pojęcie nigdy nie istniało i tworzenia jakiegoś zamiennika jest moim zdaniem fałszowaniem historii. Co innego gdyby moja wypowiedź nie dotyczyła okresu lat 40 i 50 XX wieku oraz gdyby nie bazowała głównie na przywoływaniu aktów prawnych z tego okresu, to wówczas używanie tego typu pojęć można by uznać za coś niestosownego.

Panie Janie ja rozumiem, że poruszane przez Pana kwestie uważa Pan za istotne, ale mam wrażenie, że na tym forum raczej wszyscy zdają sobie sprawę z wydarzeń jakie miały miejsce po 1945 roku. Polecałbym zatem nie mieszać tematyki wątku. Tym bardziej, że nikt nie kwestionuje w tym wątku istnienia Tragedii Górnośląskiej. Myślę, że każdy kto ma przodków ze Górnego Śląska wie że był to okres bardzo nieszczęśliwy dla mieszkańców naszego regionu. Jeżeli jednak ma Pan taką ochotę to zawsze można stworzyć odrębny wątek poświęcony tylko temu zagadnieniu i jego popularyzacji. Myślę, że jeżeli dodatkowo wskaże Pan jeszcze gdzie szukać jakiś wartościowych materiałów archiwalnych z tego okresu, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów przydatnych genealogom to wiele osób może na tym skorzystać, a przy okazji wywiąże się z tego jakaś ciekawa dyskusja.

Jednak sama Tragedia Górnośląska w szerokim tego słowa znaczeniu trwała w latach 1945-1948. Stąd nie rozumiem dlaczego w tym wątku porusza Pan kwestie trudów życia w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej czy szykanowania w szkole za używanie w szkole mowy śląskiej ? O ile jestem w stanie uwierzyć, że nie wszyscy wiedzą o Tragedii Górnośląskiej, to nie wiem jak Pan chce mnie przekonać, że użytkownicy tego forum nie wiedzą o tym, że państwo komunistyczne było w stosunku do swoich obywateli niesprawiedliwe lub że nasi rodzice nie mogli mówić po śląsku w szkole ?

Jeżeli chodzi o trudności z awansowaniem na wysokie stanowiska w okresie PRL to oczywiście osoby, które urodziły się na Śląsku były na gorszej pozycji, niż osoby spoza tego regionu i nikt tego w tym wątku nie kwestionował, bo temat ten nie był nawet poruszany. Jednak nie do końca ma Pan racje z tym, że była to jakaś szczególna dyskryminacja Ślązaków, o ile można mówić ochronie przed dyskryminacją w odniesieniu do państwa komunistycznego, które z zasady nie przestrzegało praw i wolności obywatelskich zapisanych w konstytucji. Jednak to co ważne to fakt, że każde państwo wprowadza na stanowiska kierownicze ludzi zaufanych i lojalnych wobec władzy. Tak było na Śląsku zarówno przed wojną za czasów niemieckich czy polskich, a także po wojnie. Zatem nie rozumiem dlaczego podkreśla Pan, że większość kadry zarządzającej pochodziła spoza Śląska. Ślązacy nigdy nie byli jakoś szczególnymi zwolennikami komunizmu, co pokazują przedwojenne wyniki wyborów, w których zazwyczaj najwięcej głosów zdobywały partie bardziej prawicowe. Nie było też tak, że Ślązacy nie mogli pełnić wysokich stanowisk, jeżeli zaakceptowali nowy ustrój i władze. Dla przykładu wymienię wojewodę Jerzego Ziętka czy ministra górnictwa i energetyki Jana Mitręgę.

Jeżeli chodzi o wyniki spisu ludności to ja bym na Pana miejscu tak nie generalizował, że te 94,97 % ludności to byli wyłącznie Ślązacy, a 4,75 % to byli wyłącznie przyjezdni Polacy. Ze względu na brak dostępu do szczegółowych wyników ankiet uważam, że przyjęcie takiego założenia w oparciu o przypuszczenie nie jest właściwe. No chyba, że ma Pan jakieś bardziej szczegółowe informacje, które pozwolą na przyjęcie takiego założenia.

Jeżeli chodzi o podpisanie deklaracji wierności Narodowi Polskiemu i Polsce to nigdzie nie piszę, że rozwiązywało to wszystkie problemy Górnoślązaków, więc nie wiem skąd Pan wziął ten argument. Ponadto jeżeli twierdzi Pan, że procedura otrzymania obywatelstwa w stosunku do III grupy narodowościowej jaka została określona w ustawa z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów była kłopotliwa, to co Pan powie o osobach, które otrzymały grupę I lub II, które zmuszone były do postępowania rehabilitacyjnego. W tym przypadku ich sytuacja faktycznie była trudna.

Natomiast, jeżeli chodzi o Dolny Śląsk i etnicznych Niemców, to skoro mówi Pan o faktach to warto je podawać, aby czynić swoje argumenty mocnymi i sprawdzalnymi. Znów opieranie się na przeczuciu i nie precyzowanie twierdzeń nie jest najlepszym sposobem prowadzenia dyskusji. Zarzuca mi Pan, że weryfikacja nie była przeprowadzana, bo Niemcy zostali po 1945 roku w Polsce. Tylko trzeba w tym momencie zaznaczyć, o jakim okresie mówimy ? Oczywistym jest że nie jest możliwe aby nagle po przejściu frontu cały Dolny Śląsk został opuszczony przez wszystkich jego mieszkańców o niemieckim pochodzeniu. Stąd początkowo fachowcy, jak i inne osoby nadal mieszkały u siebie, tym bardziej, że nie było jeszcze wiadomo czy cały Dolny Śląsk przypadnie Polsce. Chciałbym też zaznaczyć, że nigdzie nie wspominałem nic o wysiedlaniu fachowców, bo główny temat dotyczył tego jak była przeprowadzana weryfikacja narodowościowa i jakie dokumenty dotyczące tego procesu można znaleźć. Natomiast tematem wątku nie była kwestia tego kto został na Dolnym Śląsku, a kto nie.

Jeżeli chodzi o fakty to wraz z nadejściem frontu w 1945 roku rozpoczął się proces ewakuacji i opuszczania Dolnego Śląska przez jego mieszkańców, a potem etap przesiedlania Niemców i to nawet bez oficjalnych postanowień międzynarodowych w tym zakresie. Według spisu ludności z 14 II 1946 roku województwo wrocławskie zamieszkiwało 1 239 309 Niemców, poza spisem były osoby uchylające się od rejestracji i zatrudnione przez wojska radzieckie. W wyniku akcji przesiedlania z województwa wrocławskiego do końca sierpnia 1947 roku wyjechało 1 128 562 osób uznanych za Niemców. W grudniu 1947 roku oceniano, że w tym województwie pozostawało jeszcze 59 tyś Niemców. Jednak akcja wysiedlania trwała jeszcze do 1950 roku. Wówczas też doszło do zmiany polityki wobec Niemców na łagodniejszą. Znów jeżeli chodzi o czasy późniejsze to nigdzie nie pisałem, że na obszarze Ziem Odzyskanych nie pozostała ani jedna osoba o etnicznym pochodzeniu niemieckim. Wskazywałem jedynie na to, że weryfikacja narodowościowa po wojnie była obowiązkowa i rzeczywiście miała miejsce, co Pan usilnie kwestionuje. Fakty świadczą jednak o tym, że na obszarze Ziem Odzyskanych w ramach weryfikacji obywatelstwo polskie otrzymało około 1 030 tys. osób. Natomiast jeżeli mamy do czynienia z ciągłym przemieszczaniem się ludności i kształtującym się dopiero państwem nie da się zapanować nad wszystkim. Stąd osoby, które nie zdążyły zostać przesiedlone lub nie zostały zweryfikowane do 1951 roku otrzymywały obywatelstwo polskie na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim. Stąd nie jest wykluczone pozostanie na obszarach Ziem Odzyskanych Niemców. Z tym, że ta kwestia, którą poruszam teraz już jest bardzo poza tematem tego wątku.

Wątek ten dotyczy Volkslisty i kwestii obywatelstwa niemieckiego, a dokładnie dokumentów jakie można znaleźć w archiwach lub innych instytucjach państwowych, które były by przydatne dla badań genealogicznych. W jednej ze swoich wypowiedzi stwierdził Pan, że duża ilość materiałów archiwalnych dotyczących tego okresu przechowywanych jest w IPN w Katowicach, zarówno ja i jak Pan kbochnia zadaliśmy Panu pytanie czy mógłby powiedzieć coś więcej na temat tych zbiorów, jakie są to zbiory i czy udało się Panu coś w nich odnaleźć ? Dlaczego nie odpowiedział Pan na to jakże ważne pytanie ? Podobnie twierdzi Pan, że dokumenty z powodu Tragedii Górnośląskiej były niszczone, tylko o jakie dokumenty Panu chodzi ?

Tak jak Artur napisał Sadowastrasse to obecna ul. Krucza i należała ona w całości do gminy Rozbark. Zatem należy się spodziewać, że USC w Rozbarku obejmowało całą Sadowastrasse. Znów fakt, że raz podawane jest jako miejsce wystąpienia zdarzenia Bytom, a raz Rozbark, może być związane z tym, że w 1927 roku Rozbark został włączony do Bytomia, a wcześniej stanowił odrębną gminę, choć w znaczący sposób powiązaną z leżącym tuż obok miastem. Na pewno nie chodzi o zmianę przynależności terytorialnej w 1922 roku, bo zarówno Bytom jak i Rozbark pozostał w granicach Niemiec.

Na szybko tłumacze ten pierwszy akt

Nr 112 Bytom 5 lipca 1884

Przed niżej podpisanym urzędnikiem stanu cywilnego stawili się dzisiaj w celu zawarcia związku małżeńskiego:

1. mistrz kowalski Mikołaj Moschny, co do osoby znany, katolickiej religii, urodzony 12 listopada roku 1856 w Rudnych Piekarach i zamieszkały w Rudnych Piekarach, syn mistrza kowalskiego Wincenta Moschnego i jego żony Zuzanny z domu Boncol, zamieszkałych w Rudnych Piekarach

2. Tekla Jadwiga Muschalik, co do osoby znana, katolickiej religii, urodzona 23 września 1854 w Bytomiu, zamieszkała w Bytomiu, córka właściciela domu Józefa Muschalika i jego żony Elżbiety Sobiegala wcześniej zmarłej, ostatnio zamieszkałych w Bytomiu

Jako świadkowie obrani zostali i stawili się

3. urzędnik górniczy Tomasz Muschallik, co do osoby znany, mający 36 lat i zamieszkały w Tarnowskich Górach

4. właściciel domu Piotr Spintzyk, co do osoby znany, mający 70 lat, zamieszkały w Bytomiu

Faktycznie weryfikacja Ślązaków po 1945 była przeprowadzana, jednak była ona dość łagodna w stosunku do osób, które przyporządkowano do IV lub III kategorii. Osoby te zmuszone były jedynie do podpisania deklaracji na wierność narodowi i państwu polskiemu. Wobec tych osób nie zachowały się prawie żadne informacje w archiwach, a przynajmniej w archiwum państwowym w Katowicach nie uzyskałem informacji, aby cokolwiek przetrwało. Nieco inaczej jest w przypadku osób, które przyporządkowano do II grupy narodowościowej. Musieli oni bowiem wykazać brak przewinień i udowodnić swoją polskość w specjalnym postępowaniu. Dokumenty z takich postępowań są chyba częściowo w archiwum państwowym, a częściowo w IPN.

Tłumacze na szybko, więc jakby co mogą być małe błędy.

Zabrze, 13 grudnia 1918

Tutejsza dyrekcja policji zaświadcza, że górnik strzałowy (hajer) Paweł Jan Malik żonaty z Joanną z domu Noworzin, mający 43 lata i 7 miesięcy, katolickiej religii, zamieszkały w Ligocie Zabrskiej w powiecie gliwickim, a urodzony w Pszczynie, jako syn zmarłego parobka Józefa Malika i zmarłej jego żony Ewy z domu Hoschek ostatnio zamieszkałej w Bielszowicach, zmarł w Zabrzu w szpitalu bractwa górniczego 10 grudnia 1918 roku o godzinie 6 rano.

Zabrze, 25 kwietnia 1911

Przed niżej podpisanym urzędnikiem stanu cywilnego zjawiła się dzisiaj, co do osoby znana Ewa Malik z domu Hosek zamieszkała w Zabrzu, przy Heinrichstrasse 65 i zaświadczyła, że jej mąż Rentenumsfanger (?) Józef Malik mający 64 lata, katolickiej religii, zamieszkały w Zabrzu przy Heinrichstrasse 65, a urodzony w Kobielicach w powiecie pszczyńskim, jako syn zmarłego już robotnika Malika i jego żony (bliższe informacje nie są znane), zmarł w Zabrzu w swoim mieszkaniu 25 kwietnia 1911 roku o godzinie 9:15 rano.

Jak Pan widzi w akcie zgonu jest podany rok i miejsce urodzenia Pańskiego przodka, czyli jest dokładnie tak jak mówiłem. Podani byliby też rodzice, ale jego żona nie znała ich, więc ich nie podała. Przy okazji znalazłem coś jeszcze ale pozostałe informacje przesłałem Panu na maila.

Panie Tomaszu spoglądając na zapisy w aktach zgonu z Zabrza to skłaniałbym się ku temu, że Ludwig zmarł w młodości. W każdym razie raczej nie został w Pszczynie, bo jeżeli Ludwik rodzi się w 1877 roku i w tym roku urywa się trop w Schloss-Pless, a wiadomo że w 1899 roku cała rodzina mieszka w Zabrzu to jest duże prawdopodobieństwo, że zmarł właśnie w Zabrzu, albo jeszcze jakieś innej miejscowości w jakiej zatrzymali się Pańscy przodkowie przed przybyciem do Zabrza.