Krzysztof Bulla

Chrzelice, czyli Schelitz należały do parafii w Łączniku (Lonschnik). Niestety nie spotkałem się by były gdzieś zdigitalizowane księgi urodzeń.

Informuje, że zrobiłem księgę 20,21 i zacząłem księgę 22 z ASC Ewangelickich Tarnowskie Góry. Ponadto zamówiłem księgę 3 i 5 z ASC Ewangelickich Tarnowskie Góry oraz Lubliniec, bo muszę uzupełnić kilka brakujących stron. Toteż jutro (tzn. dziś) chciałbym to zrobić zanim Pani Joanna zacznie swoją digitalizacje.

W pracowni do digitalizacji czekają księgi nr 1 i 2 z ASC Katolickich Tarnowskie Góry. A ponadto wydaje mi się, że nikt nie podjął się digitalizacji księgi nr 4 z ASC Ewangelickich Tarnowskie Góry (przypominam to jest ta kopia księgi).

Zaczynając od samego początku Wesoła, aż do 1918 roku przynależała do Parafii św. Klemensa w Lędzinach. Jednak Wesoła była miejscowością przygraniczną. Granica ta jest naprawdę stara i nawet dziś spacerując sobie po tej okolicy można natknąć się na znaki graniczne księstwa pszczyńskiego. Toteż pojedyncze domy położone po drugiej stronie granicy mogłyby zaliczone do Janowa i parafii Mysłowice, ale naprawę są to sytuacje wyjątkowe. W związku z tym należy szukać informacji w parafii w Lędzinach.

Nie wiem o jakich kartach meldunkowych Pani myśli. Ja nie spotkałem się tego typu dokumentami dla księstwa pszczyńskiego. Zakładam, że jeżeli były one wytwarzane to raczej dla miast, niż dla wsi. Dopiero od momentu powstania urzędów stanu cywilnego zaczęły pojawiać się jakieś spisy, które można by nazwać meldunkowymi. Natomiast wcześniej były wytwarzane różnego rodzaju spisy, ale miały one charakter bardziej prywatny. Jeżeli mógłbym coś jeszcze dodać w temacie spisów, to mogę powiedzieć, że w 1906 roku w Wesołej mieszkał chałupnik (Hausler) Jan Knapik oraz ładowacz (Schlepper) Tomasz Knapik. Domyślam się, że mogli być braćmi. Niestety w 1906 roku nazwisko Knapik jest już dość popularne i występuje w Ligocie, Jankowicach, Jaśkowicach, Mikołowie, Krasowach, Orzeszu, Tychach, Wyrach i oczywiście w Wesołej. W związku z tym spis ten nie jest w stanie dużo podpowiedzieć, jeżeli chodzi o miejsce pochodzenia rodziny Knapik.

Ta historia z pracą na zamku w Pszczynie jest bardzo ciekawa. Choć wydaje mi się, że prezent ślubny w postaci domu na Wesołej może nie być do końca prawdą. Jeżeli ktoś służył na zamku w Pszczynie to książę raczej dałby mu dom gdzieś w pobliżu swojej siedziby, a nie wysyłał na kraniec swojego księstwa. No, chyba że został tam wysłany w jakimś konkretnym celu, np. pilnowania granicy.

W przedstawionej przez Panią sytuacji najlepiej i najszybciej byłoby zdobyć księgi metrykalne z Lędzin, ponieważ wszystkie inne źródła które przychodzą mi teraz na myśl nie odpowiadają na pytanie skąd Walenty i Teresa Knapik mogli przyjść do Wesołej. Przede wszystkim należy odnaleźć dokument ślubu tej pary, gdyż jedynie w nim może być napisane, skąd pochodzą państwo młodzi. A jakie nazwisko panieńskie ma Teresa ? Ślub zawierany był zazwyczaj w parafii, skąd pochodziła kobieta, więc ustalenie miejsca urodzenia Teresy jest dość ważne.

Ja mogę kiedyś zajrzeć do tych ksiąg z Lędzin i poszukać tego ślubu, a także dodać jakiś dodatkowy spis mieszkańców z Wesołej, jednak nie jestem w stanie powiedzieć kiedy będę znowu w Pszczynie, więc może to trochę potrwać. W związku z tym, jeżeli chce Pani szybko uzyskać poszukiwane informację to pozostaje korzystać z pomocy Mormonów lub Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach.

Dodałem do naszego wykazu mieszkańców spisy z ksiąg robocizn z Góry roczniki 1800, 1801, 1815, 1825 oraz z Zawadki (ob. Góra) 1800, 1801, 1815

Zgodnie z tym, co obiecałem postanowiłem sprawdzić czy Jonek Kaszyca był ojcem Wojciecha. Po pierwsze zauważyłem, że w Wesołej, jak i w Krasowach występuje nazwisko Kaczyca i Kaszyca, które czasami występują zamiennie. Nie jestem w stanie powiedzieć czy są to dwie wersje zapisu tego samego nazwiska czy dwa różne nazwiska, ale skłaniał bym się do uznania, że po prostu raz zapisywali Kaczyca, a raz Kaszyca.

Według ksiąg robocizn na tym samym gospodarstwie, które oznaczyłem w naszym wykazie numerem 13 od około 1764 roku do około 1790 roku siedzi Jonek Kaszyca lub Kaszyca. Od około 1790 do 1797 na tym gospodarstwie siedzi wdowa po Kaczycy, znów około 1797 roku gospodarstwo to obejmuje Wojciech Kaczyca. W związku z tym jeżeli faktycznie te nazwisko było różnie zapisywane, to wtedy Jan Kaczyca (Kaszyca) mógłby być ojcem Wojciecha, czyli Adalberta Kaczycy (Kaszycy). Czy spotkał się Pan już z taką sytuacją by nazwisko Kaszyca było zapisywane jako Kaczyca ?

Najlepiej będzie jak sam Pan spojrzy na 3 nowe spisy mieszkańców z Wesołej jak z Krasów, które teraz dodałem (tj. rok 1780, 1790, 1797). Być może pomoże to jakoś w dalszych poszukiwaniach, a jak nie, to będę próbował wymyślić, co jeszcze można zrobić.

Na tak jak pisałem. W pracowni została księga nr 6 ASC Parafii Ewangelickiej Tarnowskie Góry zamówiona jeszcze przez Dawida. Nie zamawiałem więcej z wiadomych względów. Dlatego, jeżeli będzie Pani miała czas na więcej niż jedną księgę to będzie trzeba sobie zamówić na bieżąco tak jak ja zrobiłem z Lublińcem. ale jedna księga to nie jest tak mało, bo na przykład ta z nr 5 ma 600 stron. (Dawid trochę kłamał, że one są krótkie)

Cytat:

„Akt urodzenia mojej prababci Franciszki Mikosh urodzonej w 1887 w Ottiliengrube znalazłam w USC Antonienhutte 2534/0. A więc podlegało Wirkowi.”

Faktycznie może być tak jak Pani pisze, że poszukiwany przez Pszemka akt będzie znajdował się w USC w Wirku. Chociaż nie musi tak być. Otóż położenie miejscowości Ottiliengrube jest bardzo ciekawe, a cała sprawa dość charakterystyczna dla przemysłowego obszaru Górnego Śląska. Nie przez przypadek pytałem się Pszemka czy na pewno chodzi mu o „Ottiliengrube Kreis Beuthen”. W szczególności istotny jest ten drugi człon, czyli nazwa powiatu w jakim miała znajdować się ta miejscowość. Należy bowiem zauważyć, iż w 1873 r. kolonia i kopalnia Ottiliengrube została podzielona pomiędzy dwa powiaty, czyli istniejący już wcześniej powiat bytomski i nowo utworzony w 1873 r. powiat katowicki. Od tego momentu doszło do zmiany właściwości miejscowej Urzędów Stanu Cywilnego ze względu na przynależność miejscowości do różnych powiatów. W związku z tym ta część Ottiliengrube, która przynależała do powiatu Bytomskiego miała Urząd Stanu Cywilnego w Czarnym Lesie, a ta część Ottiliengrube, która leżała w powiecie katowickim miała swój Urząd Stanu Cywilnego w Wirku. Muszę przyznać, że najbardziej zaciekawiło mnie to, czy faktycznie dochodziło do takich śmiesznych sytuacji, że sąsiedzi rejestrowali urodzenia dzieci w odrębnych urzędach stanu cywilnego, czy też chodzono tam gdzie było bliżej. W związku z tym Pszemku jak znajdziesz poszukiwany akt to pochwal się jaki jest tam wpisany adres domu (tzn. w jakim powiecie mieszkali i do jakiego urzędu chodzili). Z resztą w załączniku dołączam mapkę przedstawiającą przebieg granicy powiatów, z której wynika że chyba wszystkie domy mieszkalne znajdowały się po stronie powiatu katowickiego, czyli USC Wirek. Oczywiście to wszystko, co tu napisałem będzie poprawne tylko dla końca XIX wieku, gdyż jak pisałem zmiany administracyjne jak i rozwój kolonii i osiedli robotniczych był bardzo dynamiczny, przez co często dochodziło do różnych zmian, które niejednokrotnie trudno jest wychwycić. Sam mam z tym duże problemy, dlatego jeżeli ktoś wie o podobnych sytuacjach to może warto spróbować to opisać, być może przyda się komuś taka informacja.